Müteaddi Fiil: Failin yapmış olduğu fiil eğer bir mefule etki ediyorsa o fiile müteaddi “geçişli” fiil denilir. Misal; كَسَرَ زَيْدٌ الزُّجَاجَ “Zeyd camı kırdı” terkibinde fiil “kırmak”, fail “Zeyd” ve failin kırma işinden etkilen yani meful ise “cam” olarak görünür. İşte bu şekilde fiil bir mefule tesir ediyorsa o fiil müteaddi fiildir.
Lazım Fiil: Failin yapmış olduğu fiil bir mefule etki etmiyorsa ve bilakis failin kendi nefsinde gerçekleşiyorsa o fiile de lazım “geçişsiz” fiil denilir. Misal; كَرُمَ زَيْدٌ “Zeyd cömert oldu” terkibinde fiil “cömert olmak”, fail “Zeyd” olarak görünür. Burada Zeyd’in yapmış olduğu cömertlik sadece kendi nefsinde kalmış herhangi bir mefule etki etmemiştir. İşte böyle failin fiili bir mefule tesir etmeksizin kendi nefsinde vaki oluyorsa o fiile lazım fiil denilir.
| Zeyd Amr’a yardım etti | نَصَرَ زَيْدٌ عَمْرًا | Zeyd’in işlediği yardım etme fiili Amr’a geçtiği için نَصَرَ fiili geçişli bir fiildir |
| Zeyd çıktı | خَرَجَ زَيْدٌ | Zeyd’in işlediği çıkma fiili kimseye tesir etmemiş kendi nefsinde vaki olduğundan خَرَجَ fiili lazım bir fiildir |
| Zeyd Amr’ı dövdü | ضَرَبَ زَيْدٌ عَمْرًا | Zeyd’in işlediği dövme fiili Amr’a geçtiği için ضَرَبَ fiili geçişli bir fiildir |
| Zeyd oturdu | جَلَسَ زَيْدٌ | Zeyd’in işlediği oturma fiili kimseye tesir etmemiş kendi nefsinde vaki olduğundan جَلَسَ fiili lazım bir fiildir |
| Zeyd kapıyı açtı | فَتَحَ زَيْدٌ الْبَابَ | Zeyd’in işlediği açma fiili kapıya geçtiği için فَتَحَ fiili geçişli bir fiildir |
| Zeyd gitti | ذَهَبَ زَيْدٌ | Zeyd’in işlediği gitme fiili kimseye tesir etmemiş kendi nefsinde vaki olduğundan ذَهَبَ fiili lazım bir fiildir |
| Zeyd meseleyi bildi | عَلِمَ زَيْدٌ الْمَسْئَلَةَ | Zeyd’in işlediği bilme fiili meseleye geçtiği için عَلِمَ fiili geçişli bir fiildir |
| Zeyd varis oldu | وَرِثَ زَيْدٌ | Zeyd’in işlediği varis olma fiili kimseye tesir etmemiş kendi nefsinde vaki olduğundan وَرِثَ fiili lazım bir fiildir |
| Zeyd güzel oldu | حَسُنَ زَيْدٌ | Zeyd’in işlediği güzel olma olma fiili kimseye tesir etmemiş kendi nefsinde vaki olduğundan حَسُنَ fiili lazım bir fiildir |
| Zeyd Amr’ı faziletli sandı | حَسِبَ زَيْدٌ عَمْرًا فَاضِلاً | Zeyd’in işlediği sanma fiili Amr’a geçtiği için حَسِبَ fiili geçişli bir fiildir |