İzhar

Zarf-ı Müstekar

وَ قَدْ يُحْذَفُ الْمُتَعَلَّقُهُ فَإِنْ كَانَ الْمَحْذُوفُ فِعْلاً عَامًّا مُتَضَمَّنًا فِي الْجَارِّ وَ الْمَجْرُورِ يُسَمَّيَانِ ظَرْفًا مُسْتَقَرًّا. نَحْوُ؛ زَيْدٌ فِي الدَّارِ أىْ حَصَلَ

وَ قَدْ يُحْذَفُ bazen hazf olunur, الْمُتَعَلَّقُهُ onun (car ve mecrurun) tealluk ettiği, yani müteallak hazf olunur, فَإِنْ كَانَ eğer olursa, الْمَحْذُوفُ mahzuf, hazf olunan, فِعْلاً bir fiil, öyle fiil ki; عَامًّا umumi. Bu mahzuf olan umumi fiil ise مُتَضَمَّنًا tazammun eder , gizlenir, فِي الْجَارِّ وَ الْمَجْرُورِ car ve mecrurda. Yani carr ve mecrurda gizlenmiş ise,  يُسَمَّيَانِ o ikisi (car ve mecrur) isimlendirilir, ظَرْفًا مُسْتَقَرًّا zarf-ı müstekar diye. نَحْوُ misali şöyledir; زَيْدٌ فِي الدَّارِ “Zeyd evdedir” أىْ yani, حَصَلَ hasıl oldu.

Metnin Toplu Manası; Bazı kere müteallak hazf olunur (silinir). Eğer hazf olunan müteallak, carr ve mecruruda gizlenmiş (mütezammen) olan fiil-i âmm (umumi fiil) olursa, carr ve mecrur; Zarf-ı müstekar diye tesmiye olunur. Hazf olunmuş müteallakın manası carr ve mecrurda gizlenmiştir.

ِالدَّار فِي ٌزَيْد
mecrur carr fail
Zarf-ı müstekar حَصَلَ fiili umumi fiillerdendir

Mahzuf müteallak  حَصَلَ ‘ dir. Manası فى الدار ‘dan anlaşılan  حَصَلَ ‘dir.  حَصَلَ fiili asla zikredilmemek üzere hazf edildi. Böylece فى الدار  carr ve mecruru zarf-ı müstekar olup, mübteda olan زيد lafzının haberi olmak üzere mahallen merfu olmuştur. Müstekar; Yerleşilen veya istikrar olunan mahal, durulan yer, Karargâh.. Umumi fiiller; Mevcut olan her şeye şamil olan fiillerdir;  Bunlar: كَائِنٌ ، حَاصِلُ ، مَوْجُودٌ ، ثُبُوتٌ ، اِسْتِقْرَارٌ ، وُقُوعٌ Not: Carr ve Mecrur hakkında, zikredilen bütün hususlar zarf olan lafızlar hakkında geçerlidir. Bu zarf olan lafızlar ; امام ، مع ، لدى ، عند v.s dir. Terkipte zikredilen bir zarf, efal-i ammeden mahzuf bir lafza müteallik (tealluk ederse) olursa, o zarf  “Zarf-ı Müstekar” olur. Misal; زَيْدٌ مَعَك  (Zeyd,seninle beraberdir) terkibindeki  مع zarfı, efal-i ammeden mahzuf  وُجِدَ fiiline veya  مَوْجُودٌ ism-i mefulune müteallik olan bir Zarf-ı müstekardır. Misal; زَيْدٌ اَمَامَ المَسْجِدِ (Zeyd, mescidin önündedir) terkibindeki  امام zarfı, efal-i ammeden mahzuf  كَانَ fiiline veya  كَائِنٌ ism-i failine müteallik olan bir Zarf-ı müstekardır.

About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment

Yazılar