Sarf Bilgisi

Mübalağalı İsm-i Fail

Bir önceki derste izah ettiğimiz فَاعِلٌ “fa’ilun” veznindeki ism-i failin mübalağa ifade edebilmesi فَعّالٌ ve فَعُولٌ ve مِفْعَالٌ ve فَعِيلٌ ve فَعِلٌ vezinlerine girer. Eğer bu bablardan herhangi birinin mübalağa ifade etmesini murad ediyorsak dikkat etmemiz gereken husus o fiilin ism-i failinin فَاعِلٌ “fa’ilun” vezninde olmuş olması gerekir. Sülasi mücerred tablodaki beşinci ve altıncı fiilleri bu vezinlere sokarak mübalağalı ism-i fail elde edemeyiz. Ancak sıfat-ı müşebbehe elde ederiz. 

Bahsedilen 5 mübalağalı ism-i fail sigalarından فَعُولٌ ve مِفْعَالٌ ve فَعِيلٌ ve فَعِلٌ hem mübalağalı ism-i faildir hem de başka fiiller için (beşinci ve altıncı bablar) sıfat-ı müşebbehedir ve başka bablar da vardır.

Vezinler Mevzunlar Mana
فَعُولٌ ضَرُوبٌ mübalağa ile döven
زَهُوقٌ derin – sıfat-ı müşebbehe
مِفْعَالٌ مِضْرَابٌ mübalağa ile döven
مِفْتَاحٌ Anahtar – ism-i alet
فَعِيلٌ ضَرِيبٌ mübalağa ile döven
ظَرِيفٌ zarif – sıfat-ı müşebbehe
فَعِلٌ ضَرِبٌ mübalağa ile döven
أَشِرٌ şımarık – sıfat-ı müşebbehe
فَعَّالٌ قَهَّارٌ Çokca güç sahibi

Aşağıdaki tabloda diğer mübalağalı ism-i fail sigaları verilmiştir

Vezin Mevzun Mana
فِعِّيلٌ صِدِّيقٌ çok sadık
فُعَالٌ كُبَارٌ çok büyük
فُعَّالٌ طُوَّالٌ çok uzun
فَعَّالَةٌ عَلاَّمَةٌ çok bilen
فُعْلَةٌ ضُحْكَةٌ çok gülen
فُعَلَةٌ لُعَنَةٌ çok lanetleyen
مِفْعَلٌ مِجْزَمٌ çok dolu olan
مِفْعِيلٌ مِكْثِيرٌ çok konuşan
فُعْلٌ غُفْلٌ çok gaifl olan
فَعُلٌ يَقُظٌ çok zeki olan
فَاعِلَةٌ رَاوِيَةٌ çok rivayet eden
فَعُولَةٌ قَرُوقَةٌ çok ayırt eden
مِفْعَالَةٌ مِسْقَامَةٌ çok hasta olan

Bu Gün Allah için Ne Yaptın?