آمَدَنْ “âmeden-gelmek” fiilinin geniş zaman hali آىْ fiilidir. Bu fiile, fiile bitişen muttasıl zamirleri (hatırlamak için tıklayınız) bitiştireceğiz. Geniş zamanın çekimleri böyle olur. Tabi bu malum yani olumlu yapıdır. Fiilin manasını olumsuz hale getirmek için başına مِى şimdiki zaman eki ve onun da başına olumsuzluk eki olan نَه edatını bitiştireceğiz. Yani geniş zaman fiilin başına نَمِى eki gelecek. نَه edatı fiile veya böyle şimdiki zaman eki gibi eklere bitişerek نَـ şeklinde yazılır. Hatta birtakım yazılarda مِى edatının da fiile bitiştiğini göreceğiz. Yazım ile alakalı bir durum bu. مِى edatının fiile bitişmesi kafa karıştırabilir, yazılmaması bence daha hoş olur. Misal ميروى “mîrevi – gidersin” gibi. Halbuki مى روى olsa daha açık olacaktır. Aşağıdaki tabloda آمَدَنْ “âmeden-gelmek” fiilinin geniş ve geçmiş zaman çekimleri olumlu / olumsuz olarak karşılaştırılmalı verilmiştir.
| آمَدَنْ “âmeden-gelmek”
Olumlu Çekim |
||
| Geniş Zaman | Geçmiş Zaman | Munfasıl Zamir |
|
آیَمْ âyem gelirim |
آمدم
âmedem geldim |
من men ben |
| آيِى | آمدی | تو |
| آيَدْ | آمد | او |
| آيِيمْ | آمدیم | ما |
| آيِيدْ | آمدید | شما |
| آيَنْدْ | آمدند | ایشان |
|
آمَدَنْ “âmeden-gelmek” Olumsuz Çekim |
||
| Geniş Zaman | Geçmiş Zaman | Munfasıl Zamir |
|
نَمِى آیَمْ Nemi âyem gelmem |
نآمدم
neâmedem gelmedim |
من men ben |
| نَمِى آيِى | نآمدی | تو |
| نَمِى آيَدْ | نآمد | او |
| نَمِى آيِيمْ | نآمدیم | ما |
| نَمِى آيِيدْ | نآمدید | شما |
| نَمِى آيَنْدْ | نآمدند | ایشان |
| شُدَنْ “şoden-olmak” Fiilin geniş zaman hali شُو şeklindedir | ||
| Geniş Zaman | Geçmiş Zaman | Munfasıl Zamir |
|
شَوَمْ şevem olurum |
شُدَمْ
şodem oldum |
من men ben |
| شَوِی | شدی | تو |
| شَوَدْ | شد | او |
| شَوِيمْ | شدیم | ما |
| شَوِيدْ | شدید | شما |
| شَوَنْدْ | شدند | ایشان |
| شُدَنْ “şoden-olmak” Fiilin geniş zaman hali شُو şeklindedir | ||
| Geniş Zaman | Geçmiş Zaman | Munfasıl Zamir |
|
نَمِى شَوَمْ Nemi şevem Olmam |
نَشُدَمْ
neşodem olmadım |
من
men ben |
| نَمِى شَوِی
Nemi şevi |
نشدی
neşodi |
تو to |
|
نَمِى شَوَدْ Nemi şeved |
نشد
neşod |
او
o |
| نَمِى شَوِيمْ
Nemi şevim |
نشدیم
neşodim |
ما mâ |
|
نَمِى شَوِيدْ Nemi şevid |
نشدید
neşodid |
شما
şoma |
| نَمِى شَوَنْدْ
Nemi şevend |
نشدند
neşodend |
ایشان îşan |
| گُفْتَنْ “goften-söylemek” Fiilin geniş zaman hali گُو şeklindedir | ||
| Geniş Zaman | Geçmiş Zaman | Munfasıl Zamir |
|
گُويَمْ gûyem söylerim |
گُفْتَمْ
goftem söyledim |
من men ben |
| گویی | گفتی | تو |
| گوید | گفت | او |
| گویم | گفتیم | ما |
| گوید | گفتید | شما |
| گویند | گفتند | ایشان |



