Tef’il babı, daha evvel sülasi “üç harfli” olan bir fiilin ortadaki harfinin şeddelenmesiyle beraber mazisinin فَعَّلَ ve muzarisinin يُفَعِّلُ ve masdarının da تَفْعِيلْ olan sülasi mezidlerin ikinci babına girmesiyle elde edilir. Bu babın binası yani gerçekleşme nedeni daha evvel sülasi mücerred olan fiilin geçişli olmasını sağlamaktır. Zaten sülasi mücerred geçişli ise o halde geçişliliğini kuvvetlendirmek içindir. Fakat yine de bazen geçişsiz fiiller de gerçekleşebilir. Sülasi mücerred mazi fiilin ortadaki harfinin şeddeleyip harf ekleyerek fiilimiz 4 harfli olduğu için bu babtaki fiillere sülasi mezid rübai “üç harfli fiilin 4 harfli olması” denilir. Aşağıdaki tabloda bu babtan gelen emsile-i muhtelife verilmiştir.
| masdar tef’il | muzari tef’il | mazi tef’il | sülasi mücerred |
| تَعْلِيمًا | يُعَلِّمُ | عَلّ | عَلمَ |
| öğretmek | öğretiyor | öğretti | bildi |
Emsile-i muttaride çekimleri
| تَفْعِيلْ
Babına Ait Emsile-i Muhtelife |
| Vezin
-mazi- mevzun |
فَعَّلَ
öğretti عَلَّمَ |
| Vezin
-muzari- mevzun |
يُفْعِّلُ
öğretiyor يُعَلِّمُ |
| Vezin
-masdar- mevzun |
تَفْعِيلاً
öğretmek تَعْلِيمًا |
| Vezin
-ism-i fail- mevzun |
مُفَعِّلٌ
öğretici مُعَلِّمٌ |
| Vezin
-ism-i meful- mevzun |
مُفَعَّلٌ
öğretilmiş مُعَلَّمٌ |
| Vezin
-cahd-ı mutlak- mevzun |
لَمْ يُفَعِّلْ
öğretmedi لَمْ يُعَلِّمْ |
| Vezin
-cahd-ı mustağrak- mevzun |
لَمَّا يُفَعِّلْ
henüz öğretmedi لَمَّا يُعَلِّمْ |
| Vezin
-nefy-i hal- mevzun |
مَا يُفَعِّلُ
öğretmiyor مَا يُعَلِّمُ |
| Vezin
-nefy-i istikbal- mevzun |
لاَ يُفَعِّلُ
öğretmeyecek لاَ يُعَلِّمُ |
| Vezin
-tekid-i nefy-i istikbal- mevzun |
لَنْ يُفَعِّلَ
Asla öğretmeyecek لَنْ يُعَلِّمَ |
| Vezin
-emr-i gaib- mevzun |
لِيُفَعِّلْ
öğretsin لِيُعَلِّمْ |
| Vezin
-nehy-i gaib- mevzun |
لاَ يُفَعٍّلْ
öğretmesin لاَ يُعَلِّمْ |
| Vezin
-emr-i hazır- mevzun |
فَعِّلْ
öğret عَلِّمْ |
| Vezin
-nehy-i hazır- mevzun |
لاَ تُفَعِّلْ
öğretme لاَ تُعَلِّمْ |
| Vezin
-masdar-ı mimi- mevzun |
مُفَعَّلٌ
öğretmek مُعَلَّمٌ |
| Vezin
-masdar-ı merre- mevzun |
تَفْعِيلَةٌ
bir kere öğretmek تَعْلِيمَةٌ |
| Vezin
-masdar-ı nev- mevzun |
تَفْعِبلَةً حَسَنَةً
bir çeşit öğretmek تَعْلِيمَةً حَسَنَةً |
| Vezin
-ism-i tasgir- mevzun |
تُفَيْعِيلٌ
öğretmecik تُعَيْلِيمٌ |
| Vezin
-ism-i mensub- mevzun |
تَفْعِيلِيٌّ
öğretmeye mensub تَعْلِيمِيٌّ |
| Vezin
-ism-i tafdil- mevzun |
أَحْسَنُ تَفْعِيلاً
en çok öğreten أَحْسَنُ تَعْلِيمًا |
| Vezin
-teaccüb ül-evvel- mevzun |
مَا أَحْسَنَ تَفْعِيلَهُ
ne öğretti ama مَا أَحْسَنَ تَعْلِيمَهُ |
| Vezin
-teaccübü s-sani- mevzun |
أَحْسِنْ بِتَفْعِيلِهِ
ne acayip öğretti أَحْسِنْ تَعْلِيمِهِ |
Aşağıdaki tabloda tef’il babında “alime-bildi” sülasi mücerred fiilinin mazi, muzari ve emir fiillerinin emsile-i muttaride çekimleri verilmiştir. Tam çekimi tasrifat derslerinde göreceksiniz.
| cemi | tesniye | müfred | zamirler |
| عَلَّمُوا
öğrettiler |
عَلَّمَا
ikisi öğretti |
عَلَّمَ
öğretti |
müzekker gaib
3. şahıs erkek |
| عَلَّمْنَ
öğrettiler |
عَلَّمَتَا
ikisi öğretti |
عَلَّمَتْ
öğretti |
müennes gaibe
3. şahıs kadın |
| عَلَّمْتُمْ
öğrettiniz |
عَلَّمْتُمَا
ikiniz öğrettiniz |
عَلَّمْتَ
öğrettin |
müzekker muhatab
2. şahıs erkek |
| عَلَّمْتُنَّ
öğrettiniz |
عَلَّمْتُمَا
ikiniz öğrettiniz |
عَلَّمْتِ
öğrettin |
müennes muhataba
2. şahıs kadın |
| عَلَّمْنَا
öğrettik |
nefs-i mütekellim meal gayr
1. çoğul şahıs |
عَلَّمْتُ
öğrettim |
nefs-i mütekellim vahde
1. tekil şahıs |
| cemi | tesniye | müfred | zamirler |
| يُعَلِّمُونَ
öğretiyorlar |
يُعَلِّمَانِ
ikisi öğretiyor |
يُعَلِّمُ
öğretiyor |
müzekker gaib
3. şahıs erkek |
| يُعَلِّمْنَ
öğretiyorlar |
تُعَلِّمَانِ
ikisi öğretiyor |
تُعَلِّمُ
öğretiyor |
müennes gaibe
3. şahıs kadın |
| تُعَلِّمُونَ
öğretiyorsunuz |
تُعَلِّمَانِ
ikiniz öğretiyorsunuz |
تُعَلِّمُ
öğretiyorsun |
müzekker muhatab
2. şahıs erkek |
| تُعَلِّمْنَ
öğretiyorsunuz |
تُعَلِّمَانِ
ikiniz öğretiyorsunuz |
تُعَلِّمِينَ
öğretiyorsun |
müennes muhataba
2. şahıs kadın |
| نُعَلِّمُ
öğretiyoruz |
nefs-i mütekellim meal gayr
1. çoğul şahıs |
أُعَلِّمُ
öğretiyorum |
nefs-i mütekellim vahde
1. tekil şahıs |
| cemi | tesniye | müfred | zamirler |
| لِيُعَلِّمُوا
öğretsinler |
لِيُعَلِّمَا
ikisi öğretsin |
لِيُعَلِّمْ
öğretsin |
müzekker gaib
3. şahıs erkek |
| لِيُعَلِّمْنَ
öğretsinler |
لِتُعَلِّمَا
ikisi öğretsin |
لِتُعَلِّمْ
öğretsin |
müennes gaibe
3. şahıs kadın |
| عَلِّمُوا
öğretin |
عَلِّمَا
ikiniz öğretin |
عَلِّمْ
öğret |
müzekker muhatab
2. şahıs erkek |
| عَلِّمْنَ
öğretin |
عَلِّمَا
ikiniz öğretin |
عَلِّمِي
öğret |
müennes muhataba
2. şahıs kadın |