Sarf Bilgisi

Sülasi Mezid Fiiller | 3 Kısım

Sülasi mezid fiiller, daha evvel konularımızda geçen 3 harfli olan sülasi mücerred fiillere harf ziyadesiyle elde edilen babların ortak adıdır. Bu harf ziyadesi bir, iki ve üç harf olmak üzere 3 farklı bab olarak karşımıza çıkar.

Sülasi mücerred bir mazi fiilin (3 harfli bir mazi fiile) evveline bir elif gelmesiyle 4 harfli olur, ortadaki harfin şeddelenmesiyyle 4 harfli olur ve fa ul-fiili (ilk harfi) ile ayn ul-fiili (ikinci harfi) arasına bir elif gelmesiyle de 4 harfli olur. İşte bu harf ziyadeleri takdir edeceğiniz üzere 3 kısımdır.

Daha evvel ki derslerimizde gördüğümüz (ism-i meful, ism-i fail, masdarlar, cahd-ı mutlak, nefy-i hal vb.) konuları sülasi mezid fiillerinin anlatıldığı dersler içinde yazacağız. Yani evvelki derslerde sadece sülasi mücerred bir fiilin (mazi veya muzari fiilin) aldığı ekleri ve manalarını zikrettik. Muzari fiil evveline lem alır ve yapısı böyle olur, muzari fiil evveline len alır ve mana böyle olur gibi sadece muzari fiilin özelliklerinden bahsettik. Sülasi mezid fiillerinde ise fiilin özelliklerinden ve gireceği bablardan bahsedeceğiz. Tüm sülasi mezid babların hem emsile-i muhtelife hem de emsile-i muttaride çekimlerini vereceğiz.

Sülasi Mezid Rübai & 4 Harfli “3+1” Bablar
مُفَاعَلَةً تَفْعِيلْ إِفْعَالْ Sülasi Mezid 3 Bab
فَاعَلَ

حَاسَبَ

فَعَّلَ

سَلَّمَ

اَفْعَلَ

اَكْرَمَ

Vezin

-mazi-

Mevzun

يُفَاعِلُ

يُحَاسِبُ

يُفَعِّلُ

يُسَلِّمُ

يُفْعِلُ

يُكْرِمُ

Vezin

-muzari-

Mevzun

مُفَاعَلَةً

مُحَاسَبَةً

تَفْعِيلاً

تَسْلِيمًا

إِفْعَالاً

إِكْرَامًا

Vezin

-masdar-

Mevzun

Sülasi Mezid Hümasi & 5 Harfli “3+2” Bablar
Bablar Mazi Muzari Masdar
إِنْفِعَالْ إِنْفَعَلَ يَنْفَعِلُ إِنْفِعَالاً
إِفْتِعَالْ إِفْتَعَلَ يَفْتَعِلُ إِفْتِعَالاً
إِفْعِلاَلْ إِفْعَلَّ يَفْعَلُّ إِفْعِلاَلاً
تَفَعُّلْ تَفَعَّلَ يَتَفَعَّلُ تَفَعُّلاً
تَفَاعُلْ تَفَاعَلَ يَتَفَاعَلُ تَفَاعُلاً
Sülasi Mezid Südasi & 6 Harfli “3+3” Bablar
Bablar Mazi Muzari Masdar
إِسْتِفْعَالْ إِسْتَفْعَلَ يَسْتَفْعِلُ إِسْتِفْعَالاً
اِفْعِيعَالْ إِفْعَوْعَلَ يَفْعَوْعِلُ إِفْعِيعَالاً
اِفْعِوَّالْ إِفْعَوَّلَ يَفْعَوِّلُ إِفْعِوَّالاً
اِفْعِيلاَلْ إِفْعَالَّ يَفْعَالّ إِفْعِلاًلاً

Şimdi sırasıyla bu babları inceleyelim. Babların isimlerini masdarlarına göre vermekteyiz. Yani if’al babı dediğimde mazisi ef’ale, muzarisi yuf’ilu ve masdar if’alen olan vezinler gelmelidir. Masdarların sonundaki tenvinleri genelde söylemeyiz. İf’alen babı değil de kısaca if’al babı deriz.

Bu Gün Allah için Ne Yaptın?