Maksud

Emir ve Nehy

وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ فَإِنَّهُمَا يَكُونَانِ عَلَى لَفْظِ الْمُضَارِعِ إِلاَّ أَنَّهُمَا مَجْزُومَانِ وَ عَلاَمَةُ الْجَزْمِ فِيهِمَا سُقُوطُ نُونِ التَّثْنِيَّةِ وَ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ وَ وَاحِدَةِ الْمُخَاطَبَةِ وَ فِي الْبَوَاقِى سُكُونُ لاَمِ الْفِعْلِ الصَّحِيحَةِ وَ سُقُوطُ لاَمِ الْفِعْلِ الْمُعْتَلِّ سِوَى نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، فَإِنَّ نُونَهَا ثَابِتَةٌ فِي الْجَزْمِ وَ غَيْرِهِ.



وَ أَمَّا الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ ve emir ve nehy fiiline gelince; فَإِنَّهُمَا bu ikisi, يَكُونَانِ olurlar, عَلَى لَفْظِ الْمُضَارِعِ muzari fiilin lafzı üzerine, إِلاَّ ancak, أَنَّهُمَا o ikisi yani nehy lâ’sı ve emir lâm’ı olurlar, مَجْزُومَانِ meczum olurlar, وَ عَلاَمَةُ الْجَزْمِ ve cezm alameti, فِيهِمَا o ikisinde, سُقُوطُ نُونِ التَّثْنِيَّةِ tesniye nun’unun düşmesidir, وَ جَمْعِ الْمُذَكَّرِ ve cemi müzekker nun’unun düşmesidir, وَ وَاحِدَةِ الْمُخَاطَبَة ve müfred muhataba nun’unun düşmesidir. وَ فِي الْبَوَاق ve geri kalanlar ise, سُكُونُ لاَمِ الْفِعْلِ الصَّحِيحَة sahih olan (sonunda elif, vav ve ya olmayan muzari fiil) muzari fiilin lamul fiilinin sakin olmasıyladır, وَ سُقُوطُ لاَمِ الْفِعْلِ الْمُعْتَلِّ mutel (illetli yani sonuna elif, vav, ya alan) fiilin lamul fiilinin düşmesidir, سِوَى müstesnadır, نُونِ جَمْعِ الْمُؤَنَّثِ، cemi müennes nunu, mebnidir asla düşmez. فَإِنَّ نُونَهَا çünkü cemi müennes nunu, ثَابِتَةٌ sabittir, فِي الْجَزْمِ وَ غَيْرِهِ cezm ve diğer amillerin etkisine karşı.



Metnin Toplu Manası; Emir ve nehy fiilleri yani emir lâm’ı ile nehy lâ’sı dahil olan fiiller muzari fiilin üzerine gelirler ve muzari fiili cezm ederler. Ve emir lâm’ı ile nehy lâ’sı dahil olan muzari fiilin cezm alameti; tesniye, cemi müzekker nun’u ve müfred muhataba nun’unun düşmesidir, geri kalanlarda ise sahih olan muzari fiilin lamul fiili yani son harfinin sakin olmasıdır. Mutel olan fiillerde ise lamul fiilinin düşmesidir. Ancak cemi müennes nun’u müstesnadır çünkü cemi müennes nun’u sabittir, cezm ve diğer amillerin etkisinde kalmaz. Fetha üzere daima mebnidir.



Tesniye Nun’unun Düştüğü Muzari Fiiller
Emr-i Gaib لِيَنْصُرَا
Nehy-i Gaib لاَ يَنْصُرَا
Nehy-i Hazır لاَ تَنْصُرَا



Cemi Müzekker Nun’unun Düştüğü Muzari Fiiller
Emr-i Gaib لِيَنْصُرُوا
Nehy-i Gaib لاَ يَنْصُرُوا
Nehy-i Hazır لاَ تَنْصُرُوا



Müfred Müennes Muhataba Nun’unun Düştüğü Muzari Fiiller
Emr-i Hazır لِتَنْصُرِى
Nehy-i Hazır لاَ تَنْصُرِى



Sahih Muzari Fiilin Sakin olan Lam’ul Fiili
Emr-i Gaib لِيَنْصُرْ
Nehy-i Gaib لاَ يَنْصُرْ
Nehy-i Hazır لاَ تَنْصُرْ



Mutel Muzari Fiilin Düşen Lam’ul Fiili
Emr-i Gaib لِيَغْزُ
Nehy-i Gaib لاَ يَغْزُ
Nehy-i Hazır لاَ تَغْزُ



Mebni olan Cemi Müennes Nun’u
Emr-i Gaib لِيَنْصُرْنَ
Nehy-i Gaib لاَ يَنْصُرْنَ
Nehy-i Hazır لاَ تَنْصُرْنَ



About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment