İzhar

Kâde, Kerube ve Diğer Nakıs Filler

 وَ كَادَ وَ خَبَرُهُ غَالِبًا مُضَارِغٌ بِلاَ أَنْ، نَحْوُ؛ كَادَ زَيْدٌ يَخْرُجُ. وَ قَدْ يَكُونُ مَعَ أَنْ. وَ كَرُبَ وَ هُوَ مِثْلُ كَادَ فِي وَجْهَيْنِ وَ هَلْهَلَ وَ طَفِقَ وَ أَخَذَ وَ اَنْشَأَ وَ اَقْبَلَ وَ هَبَّ وَ جَعَلَ وَ عَلِقَ وَ اَخْبَارُهَا الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ بِلاَ أَنْ.

وَ كَادَ ve kâde “yakın oldu, neredeyse oldu” manasındadır. وَ خَبَرُهُ ve bu kâde nakıs fiilinin haberi غَالِبًا genellikle, مُضَارِغٌ muzaridir, بِلاَ أَنْ en-i masdariyyesiz. نَحْوُ misali şu şekildedir; كَادَ زَيْدٌ يَخْرُجُ “Zeyd az kalsın çıkacaktı, Zeyd çıkmaya yakın oldu” gibidir. وَ قَدْ يَكُونُ bazen muzari fiil olur,  مَعَ أَنْen-i masdariyye ile birlikte, buna misal; كَادَ زَيْدٌ أَنْ يَكْتُبَ “Zeyd neredeyse yazacaktı, yazıyordu” gibidir. وَ كَرُبَ ve kerebe “yakın oldu, neredeyse oldu” manasındadır. وَ هُوَ ve o kerebe fiili, مِثْلُ كَادَ tıpkı kâde gibidir. Bu temessül فِي وَجْهَيْنِ iki vech hakkındadır; bu da muzari fiillerinin başlarına en-i masdariyye gelip gelmemesi konusudur. وَ هَلْهَلَ ve “yakın oldu, az kalsın oluyordu”, وَ طَفِقَ “… olmaya başladı”, وَ أَخَذَ “… olmaya başladı”, وَ اَنْشَأَ “… olmaya başladı”, وَ اَقْبَلَ “… olmaya başladı”, وَ هَبَّ “… olmaya başladı”, وَ جَعَلَ “… olmaya başladı”, وَ عَلِقَ  “… olmaya başladı”, وَ اَخْبَارُهَا ve bu sayılan nakıs fiillerin haberleri, الْفِعْلُ الْمُضَارِعُ muzari fiildir ama بِلاَ أَنْ en-i masdariyyesiz.

Metnin Toplu Manası; Nakıs fiillerden كَادَ  fiiline gelince; Bu nakıs fiilin haberi genellikle en-i masdariyyesiz muzari fiildir. Misal; كَادَ زَيْدٌ يَخْرُجُ gibidir. كَادَ nakıs fiilinin haberi olan muzari fiilin başına bazen en-i masdariyye gelebilir. Ve كَرُبَ fiiline gelince; Bu nakıs fiil, haberinin başına en-i masdariyye alıp almaması konusunda كَادَ fiilinin benzeridir. Diğer nakıs fiillere gelince; هَلْهَلَ ve طَفِقَ ve أَخَذَ ve اَنْشَأَ ve اَقْبَلَ ve هَبَّ ve عَلِقَ gibidir ve bu nakıs fiillerin haberleri en-i masdariyyesiz muzari fiildir.

About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment

Yazılar