Bina

3. Bab Fe’ale – Yef’alu Babı

اَلْبَابُ الثَّالِثُ؛ فَعَلَ يَفَعَلُ، مَوْزُونُهُ؛ فَتَحَ يَفْتَحُ وَ عَلاَمَتُهُ؛ أَنْ يَكُونَ عَيْنُ فِعْلِهِ مَفْتُوحًا فِي الْمَاضِى وَ الْمُضَارِعِ. بِشَرْطِ أَنْ يَكُونَ عَيْنُ فِعْلِهِ  أَوْ لاَمُهُ حَرْفًا مِنْ حُرُوفِ الْحَلْقِ وَ هِي سِتَّةٌ. اَلْحَاءُ اَلْخَاءُ وَ الْعَيْنُ وَ الْغَيْنُ وَ الْهَاءُ وَ الْهَمْزَةُ. وَ بِنَاؤُهُ؛ لِلتَّعْدِيَةِ غَالِبًا وَ قَدْ يَكُونُ لاَزِمًا. مِثَالُ الْمُتَعَدِّى، نَحْوُ؛ فَتَحَ زَيْدٌ البَابَ وَ مِثَالُ اللَّاَزِمِ، نَحْوُ؛ ذَهَبَ زَيْدٌ




اَلْبَابُ الثَّالِثُ؛ sülasi mücerred babların üçüncüsü; Mazisi فَعَلَ ve muzarisi يَفَعَلُ olan vezinlerdir. مَوْزُونُهُ mazisi فَعَلَ ve muzarisi يَفَعَلُ olan vezin için gelen fiilin mevzunu; mazide فَتَحَ ve muzaride يَفْتَحُ olan fiildir. وَ عَلاَمَتُهُ ve azisi فَعَلَ ve muzarisi يَفَعَلُ olan fiillerin alameti; أَنْ يَكُونَ olmasıdır, عَيْنُ فِعْلِهِ o vezinlerde gelen fiilin ayn ul-fiilinin, مَفْتُوحًا fethalı olmasıdır, فِي الْمَاضِى mazi fiilde, وَ الْمُضَارِعِ ve muzari fiilde. بِشَرْطِ bir şartlar, yani mazi ve muzari fiillerin ayn ul-fiillerinin fethalı olması bir şartladır; أَنْ يَكُونَ olmasıdır, عَيْنُ فِعْلِهِ o vezinden gelen fiillerin ayn ul-fiili, أَوْ veya, لاَمُهُ lam ul-fiili, حَرْفًا öyle bir harf olmalı ki; مِنْ حُرُوفِ الْحَلْقِ huruf ul-halk yani boğaz harflerinden biri olmalıdır. وَ هِي سِتَّةٌ ve boğaz harfleri (huruf ul-halk) 6 tanedir; اَلْحَاءُ ha, اَلْخَاءُ kha, وَ الْعَيْنُ ve ayn, وَ الْغَيْنُ ve ğayn, وَ الْهَاءُ ve he, وَ الْهَمْزَةُ ve hemzedir. وَ بِنَاؤُهُ mazisi ve muzarinin ayn ul-fiili fethalı olan fiillerin bina edilişi; لِلتَّعْدِيَةِ geçişlilik içindir, yani bu fiiller mefulü etkiler, غَالِبًا çok kere, وَ قَدْ يَكُونُ ve bazen olur, لاَزِمًا lazım yani geçişsiz fiil olur. مِثَالُ الْمُتَعَدِّى müteaddi fiile misal; نَحْوُ şunun gibidir; فَتَحَ زَيْدٌ البَابَ “Zeyd kapıyı açtı” ve وَ مِثَالُ اللَّاَزِمِ lazım fiile misal; نَحْوُ misali şunun gibidir, ذَهَبَ زَيْدٌ “Zeyd gitti” gibidir.



Metnin Toplu Manası; Sülasi mücerred babların 3. babının mazisi فَعَلَ ve muzarisi يَفَعَلُ vezinlerindendir. Bu babın mevzunu mazide فَتَحَ ve muzaride يَفْتَحُ şeklindedir. Bu babın alameti; mazi ve muzari fiillerinin ayn ul-fiilinin fethalı olmasıdır. Ancak bu bir şartla geçerlidir, o da; bu babtan gelen fiilin mazi ve muzarisinin ayn ul-fiili veya lam ul-fiili huruf ul-halk yani boğaz harflerinden olmak zorundadır. Boğaz harfleri 6 tanedir; ح ve خ ve ع ve غ ve هـ ve ء harfleridir. Bu babın binası çok kere geçişlilik içindir, bazen bu babtan lazım fiiller de gelebilir. Müteaddi fiile misal; فَتَحَ زَيْدٌ البَابَ “Zeyd kapıyı açtı” cümlesindeki فَتَحَ “açtı” fiilidir. Bu fiil cümlede geçişli olarak kullanılmıştır, açma işlemi kapıya geçmiştir, bu yüzden geçişli bir fiildir. Lazım fiile misal; ذَهَبَ زَيْدٌ “Zeyd gitti” cümlesindeki ذَهَبَ fiilidir. Bu fiil sadece Zeyd’in kendi nefsinde vuku bulmuştur ve failden başka herhangi bir mefule geçmemiştir, bu nedenle lazım olarak gelmiştir.




Huruf ul-Halk / Boğaz Harfleri

ح خ ع
غ ه ء




About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment