Avamil

Mamulu Mensub

وَ أَمَّا الْمَنْصُوبُ فَثَلاَثَةَ عَشَرَ، اَلْأَوَّلُ مَفْعُولُ الْمُطْلَقُ، نَحْوُ؛ تُبْتُ تُوْبَةً نَصُوحًا وَ الثَّانِى الْمَفْعُولُ بِهِ، نَحْوُ؛ أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى وَ الثَّالِثُ الْمَفْعُولُ فِيهِ، نَحْوُ؛ صُمْ شَهْرَ رَمَضَانَ وَ الرَّابِعُ الْمَفْعُولُ لَهُ، نَحْوُ؛ إِعْمَلْ طَلَبًا لِمَرْضَاتِ اللهِ تَعَالَى وَ الْخَامِسُ الْمَفْعُولُ مَعَهُ، نَحْوُ؛ يَفْتَى الْمَالُ وَ تَبْقَى وَ عَمَلَكَ وَ السَّادِسُ الْحَالُ، نَحْوُ؛ أَعْبُدُ اللهَ خَائِفًا رَاجِيًا وَ السَّابِعُ التَّمْيِيزُ، نَحْوُ؛ طَابَ الْعَالِمُ عِبَادَةً وَ الثَّامِنُ الْمُسْتَثْنَى، نَحْوُ؛ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ النَّاسُ إِلاَّ الْكَافِرَ وَ التَّاسِعُ خَبَرُ بَابِ كَانَ، نَحْوُ؛ كَانَ الْمَلاَئِكَةُ عِبَادَ اللهِ تَعَالَى وَ الْعَاشِرُ اِسْمُ بَابِ إِنَّ، نَحْوُ؛ إِنَّ السُّئَالَ حَقٌّ وَ الْحَادِى عَشَرَ اِسْمُ لاَ لِنَفْىِ الْجِنْسِ، نَحْوُ؛ لاَ طَاعَةَ مُغْتَابٍ مَقْبُولَةٌ  وَ الثَّانِى عَشَرَ خَبَرُ مَا وَ لاَ الْمُشَبَّهَتَيْنِ بِلَيْسَ، نَحْوُ؛ مَا الْغِيْبَةُ حَلاَلاً وَ لاَ نَمِيمَةُ جَائِزَةً وَ الثَّالِثَ عَشَرَ الْفِعْلُ الْمُضَارِعِ أَلَّذِى دَخَلَهُ اِحْدَى النَّوَاصِبِ، نَحْوُ؛ أُحِبُّ أَنْ يُغْفَرَ ذُنُوبِى



وَ أَمَّا الْمَنْصُوبُ dört kısımda (merfu, mansub, mecrur ve meczum) incelenen ve toplamda 25 adet olan mamulü bilasale’nin ikinci kısmı olan mansuba gelince; فَثَلاَثَةَ عَشَرَ mamulü mansub 13 tanedir. اَلْأَوَّلُ birincisi; مَفْعُولُ الْمُطْلَقُ، mefulü mutlaktır. Yani failin fiilinden etkilenen has meful diyebiliriz. نَحْوُ misali şöyledir; تُبْتُ تُوْبَةً نَصُوحًا “Nasuh olan bir tövbeyle tövbe ettim” gibidir. وَ الثَّانِى ikincisi; الْمَفْعُولُ بِهِ mefulün bihtir. نَحْوُ misali şöyledir; أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى “Allah’a kulluk ederim” gibidir. وَ الثَّالِثُ üçüncüsü; الْمَفْعُولُ فِيهِ mefulün fiyhtir. نَحْوُ misali şöyledir; صُمْ شَهْرَ رَمَضَانَ “Ramazan ayında oruç tut” gibidir. وَ الرَّابِعُ dördüncüsü; الْمَفْعُولُ لَهُ، mefulün lehtir. نَحْوُ misali şöyledir; إِعْمَلْ طَلَبًا لِمَرْضَاتِ اللهِ تَعَالَى “Allah rızası için amel et” gibidir. وَ الْخَامِسُ beşincisi; الْمَفْعُولُ مَعَهُ mefulün meahtır. نَحْوُ misali şöyledir; يَفْتَى الْمَالُ وَ تَبْقَى وَ عَمَلَكَ “Mal fanidir, sen ve amelin bakidir” gibidir. وَ السَّادِسُ altıncısı; الْحَالُ haldir. نَحْوُ misali şöyledir; أَعْبُدُ اللهَ خَائِفًا رَاجِيًا “Allah’a, korkarak ve ümit ederek kulluk ederim” gibidir. وَ السَّابِعُ yedincisi; التَّمْيِيزُ، temyizdir. نَحْوُ misali şöyledir; طَابَ الْعَالِمُ عِبَادَةً “Alim, ibadet bakımından güzel oldu” gibidir. وَ الثَّامِنُ sekizincisi; الْمُسْتَثْنَى müstesnadır. نَحْوُ misali şöyledir; يَدْخُلُ الْجَنَّةَ النَّاسُ إِلاَّ الْكَافِرَ “Kafirler hariç İnsanlar cennete girerler” gibidir. وَ التَّاسِعُ dokuzuncusu; خَبَرُ بَابِ كَانَ kane babının (kane ve benzerlerinin) haberidir. Bilindiği gibi kane ve kardeşleri olan nakıs fiiller isimlerini ref, haberlerini nasb ederler. نَحْوُ misali şöyledir; كَانَ الْمَلاَئِكَةُ عِبَادَ اللهِ تَعَالَى “Melekler Allahın kuludur” gibidir. وَ الْعَاشِرُ onuncusu; اِسْمُ بَابِ إِنَّ inne babının ismi, yani inne ve kardeşleri olan 8 amilin isim alıp nasb ettiği mamuller. Bilindiği üzere ismini nasb, haberini ref eden amiller 8 tanedir. نَحْوُ misali şöyledir; إِنَّ السُّئَالَ حَقٌّ “Muhakkak ki sual haktır” gibidir. وَ الْحَادِى عَشَرَ on birincisi; اِسْمُ لاَ لِنَفْىِ الْجِنْسِ cinsten hükmü nefy eden lâ’nın ismi. Bildiğimiz üzere bu lâ ismini nasb, haberini ref eder. نَحْوُ misali şöyledir; لاَ طَاعَةَ مُغْتَابٍ مَقْبُولَةٌ “Gıybet edenin itaati makbul değildir” gibidir. وَ الثَّانِى عَشَرَ on ikincisi; خَبَرُ مَا وَ لاَ الْمُشَبَّهَتَيْنِ بِلَيْسَ leyseye müşabih mâ ve lâ’nın haberi. Bildiğimiz üzere leyseye müşabih mâ ve lâ ismini ref eder, haberini nasb eder. نَحْوُ misali şöyledir; مَا الْغِيْبَةُ حَلاَلاً وَ لاَ نَمِيمَةُ جَائِزَةً “Gıybet helal değildir ve söz taşımak caiz değildir” gibidir. وَ الثَّالِثَ عَشَرَ on üçüncüsü; الْفِعْلُ الْمُضَارِعِ fiili muzaridir. أَلَّذِى  Öyle muzari fiil ki; دَخَلَهُ o muzari fiilin başına dahil olur, اِحْدَى النَّوَاصِبِ nasb edici edatlardan (en, len, key ve izen) bir tanesi dahil olan muzari fiildir. نَحْوُ misali şöyledir; أُحِبُّ أَنْ يُغْفَرَ ذُنُوبِى “Günahlarımın bağışlanmasını severim” gibidir.



Metnin Toplu Manası; Dört kısımda (merfu, mansub, mecrur ve meczum) incelenen ve toplamda 25 adet olan mamulü bilasale’nin ikinci kısmı olan Mamulu Mansub 13 tanedir. Birincisi Mefulu Mutlak’tır. Misali şöyledir; تُبْتُ تُوْبَةً نَصُوحًا gibidir. İkincisi Mefulu Bih’tir. Misali şöyledir; أَعْبُدُ اللهَ تَعَالَى gibidir. Üçüncüsü Mefulu Fiyh’tir. صُمْ شَهْرَ رَمَضَانَ gibidir. Dördüncüsü Mefulu Leh’tir. Misali şöyledir; إِعْمَلْ طَلَبًا لِمَرْضَاتِ اللهِ gibidir. Beşincisi Mefulu Meah’tır. Misali şöyledir; يَفْتَى الْمَالُ وَ تَبْقَى وَ عَمَلَكَ gibidir. Altıncısı Hal’dir. Misali şöyledir; أَعْبُدُ اللهَ خَائِفًا رَاجِيًا gibidir. Yedincisi Temyiz’dir. Misali şöyledir; طَابَ الْعَالِمُ عِبَادَةً gibidir. Sekizincisi Müstesna’dır. Misali şöyledir; يَدْخُلُ الْجَنَّةَ النَّاسُ إِلاَّ الْكَافِرَ gibidir. Dokuzuncusu Kane ve Kardeşlerinin Haberi’dir. Misali şöyledir; كَانَ الْمَلاَئِكَةُ عِبَادَ اللهِ تَعَالَى gibidir. Onuncusu İnne ve Kardeşlerinin İsmi’dir. Misali şöyledir; إِنَّ السُّئَالَ حَقٌّ gibidir. On birincisi Linefyil Cins için olan Lâ’nın İsmi’dir.  لاَ طَاعَةَ مُغْتَابٍ مَقْبُولَةٌ gibidir. On ikincisi Leyse’ye Müşabih olan Mâ ve Lâ’nın Haberi’dir. Misali şöyledir; مَا الْغِيْبَةُ حَلاَلاً وَ لاَ نَمِيمَةُ جَائِزَةً gibidir. On üçüncüsü Kendisine Nevasıb’tan biri Dahil olan Fiil-i Muzari’dir. Misali şöyledir; أُحِبُّ أَنْ يُغْفَرَ ذُنُوبِى gibidir.



Mamulu Mansub 13 Tanedir
Mefulu Mutlak
Mefulu Bih
Mefulu Fiyh
Mefulu Leh
Mefulu Meah
Hal
Temyiz
Müstesna
Kane ve Kardeşlerinin Haberi
İnne ve Kardeşlerinin İsmi
Linefyil Cins olan Lâ’nın İsmi
Leyse’ye Müşabih Mâ ve Lâ’nın Haberi
Kendisine Nevasıb Dahil olan Muzari Fiil



About the author

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment