إعلم أن هذا العلم ألذي نشرع فيه علم النحو. فلا بد من تعريفه، فنقول النحو في اللغة على معان منها؛ معنى الجانب، كقولك؛ سرت نحو دار فلان اي إلى جانبها. و منها معنى القصد، كقولك؛ نحوت نحوك اي قصدت قصدك. و منها معنى النوع، كقولك؛ عندى ثلثة انحاء من الطعام اي ثلثة انواع من الطعام. و منها معنى المقدار، كقولك؛ جاء الجيش و هم نحو الف اي مقدار الف. و منها معنى الشبه و المثل، كقولك؛ مررت برجل نحوك اي شبهك و مثلك. و منها معنى الصرف، كقولك؛ نحوت بصرى إليك اي صرفت بصرى إليك. و منها معنى القبيلة، كقولك؛ نظرت إلى نحو بنى تميم اي إلى قبيلة بنى تميم. و في الاصطلاح، علم باصول تعرف بها احوال أواخر الكلمة من جهة الاعراب و البناء.
Bil ki, kendisiyle başladığımız bu ilim nahiv ilmidir. Onu tarif etmek gereklidir. “Nahiv” kelimesi lugatta birkaç manaya gelmektedir. O manalardan birincisi “yön, taraf” manasıdır. Şu sözde سرت نحو دار فلان “Filanın evine doğru yürüdüm” olduğu gibi. İkincisi “kast” manasıdır. Şu sözde نحوت نحوك “Kastettiğine kastettim” olduğu gibi. Üçüncüsü “çeşit” manasıdır. Şu sözde عندى ثلثة انحاء من الطعام “Yanımda üç çeşit yemek var” olduğu gibi. Dördüncüsü “miktar” manasıdır. Şu sözde جاء الجيش و هم نحو الف “Ordu geldi sayıları bin kadardı” olduğu gibi. Beşincisi “misil, şibih, benzerlik” manasıdır. Şu sözde مررت برجل نحوك “Sana benzeyen adama uğradım” olduğu gibi. Altıncısı “sarf, çevirme, döndürme” manasıdır. Şu sözde نحوت بصرى إليك “Bakışımı sana çevirdim” olduğu gibi. Yedincisi “kabile, gurup, topluluk” manasıdır. Şu sözde نظرت إلى نحو بنى تميم “Beni Temim kabilesine baktım” olduğu gibi.
| نحو kelimesinin lügat manaları | |
| Yön | جانب – جهت |
| Kast | قصد |
| Çeşit | نوع |
| Miktar | مقدار |
| Temessül | مثل – شبه |
| Sarf | صرف |
| Kabile | قبيلة |
Nahiv kelimesinin ıstılahi manası ise kendisiyle usul, erkân, kaide bilinen ve kelimenin sonunun hallerinin irab ve bina cihetinden bilindiği bir ilimdir.