Gayr-ı Munsarif’in Nekirelik İle Munsarif Oluşu

قوله و كل علم لا ينصرف، ينصرف عند التكسير في الغالب لزوال العلمية بالتنكير ففي الاسم بلا سبب حيث كانت العلمية شرطا لانتفاء المشروط عند انتفاء شرطه أو على سبب واحد حيث لم تكن العلمية شرطا. نحو؛ رب سعاد فسعاد غير منصرف، للتأنيث و العلمية. فإنها اسم مرأة، فلما نكرت يدخل رب عليها. لأن رب لا تدخل إلا على النكرات. صارت منصرفة لبقائها بلا سبب. و كذلك رب اسماعيل فإنه غير منصرف للعجمة و العلمية. فلما نكر صار منصرفا لبقائه أيضا بلا سبب. و كذلك رب عمر فإنه غير منصرف للعجمة و العدل. فلما نكر صار منصرفا لبقائه على سبب واحد

Gayr-ı Munsarif’in Nekirelik İle Munsarif Oluşu


Gayr-ı munsarif olan alemler nekirelik ile alemiyyetin yok oluşundan ötürü çoğu kere munsarif olurlar.  Eğer alemiyyet kendisinde şart ise şart yok olunca meşrutun “şart koşulan” yok olması sebebiyle o isim sebebsiz kalır veya alemiyyetin şart olmadığı isimlerde o isim nekirelikle tek sebeb üzerinde kalır. رب سعاد misalinde olduğu gibi. Burada سعاد lafzı müennes ve alemiyyetten dolayı gayr-ı munsariftir. سعاد bir kadın ismidir. رب lafzı سعاد lafzına dahil olduğunda سعاد lafzı sebebsiz kaldığı için سعاد lafzı munsarif oldu. Çünkü رب lafzı sadece nekire isimlere gelir. Aynı şekilde رب اسماعيل terkibinde اسماعيل lafzı ucme ve alemiyyet ile gayr-ı munsarif bir isimdir ama رب lafzı ile nekire yapıldı ve munsarif oldu. Çünkü sebebsiz kaldı. Aynı şekilde رب عمر terkibinde عمر lafzı ucme ve adil ile gayr-ı munsarif bir isimdi ama رب lafzı ile nekire yapıldı ve alemiyyet عمر lafzından gitti ve tek sebeb olarak adil kaldı ve bu sebeble  munsarif oldu.