Sarf Bilgisi

1. Mimsiz Masdar

Kendi maddesi ve heyeti (harfleri ve harekeleri) itibari ile adet ve nev’e (çeşide) delalet etmeksizin sadece eylem (hades) üzerine delalet edip başında zaid (ilave edilen) bir mim harfi bulunmayan lafza mimsiz masdar denilir. Bu masdarlar sarfçıların örfünde çukur masdar olarak da isimlendirilir.

Sülasi mücerred tüm babların mimsiz masdarları semaidir yani işitilmeye dayalıdır. Asla bir kıyasi formülü yoktur. Araplardan işitilmeye dayalı olarak kayıt altına alınırlar ve kullanılırlar. Bu nedenle çeşitlilik arz eder. Bu nedenle mimsiz masdarları ya ezberlemeliyiz ya da sözlüğe bakmalıyız.

Aşağıdaki tablolarda sülasi mücerredlerden gelen tüm mimsiz masdarları göreceğiz.

Masdarı فَعْلاً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
Manası Mazi Masdar Manası
yardım etti نَصَرَ نَصْرًا yardım etmek
vaadetti وَعَدَ وَعْدًا vaadetmek
sattı بَاعَ بَيْعًا satmak
attı رَمَى رَمْيًا atmak
reddetti رَدَّ رَدًّا reddetmek
yedi أَكَلَ أَكْلاً yemek
anladı فَهِمَ فَهْمًا anlamak
varis oldu وَرِثَ وَرْثًا varis olmak
korktu خَافَ خَوْفًا korkmak
hayalı oldu قَنِيَ قَنْيًا hayalı olmak
dokundu مَسَّ مَسًّا dokunmak
emin oldu أًمِنَ أَمْنًا emin olmak
Masdarı فَعَلاً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
sevindi فَرِحَ فَرَحًا sevinmek
sızlandı وَجِعَ وَجَعًا sızlanmak
şaşı oldu عَوِرَ عَوِرًا şaşı olmak
kör oldu عَمِيَ عَمْيًا kör olmak
kuruldu شَلَّ شَلَلاً kurulmak
boyun eğdi خَدِئَ خَدَأً boyun eğmek
Masdarı فُعْلَنَةً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
mavi oldu زَرِقَ زُرْقَةً mavi olmak
esmer oldu سَمِرَ سُمْرَةً esmer olmak
boz oldu كَهِبَ كُهْبَةً boz olmak
Masdarı فِعَالًا vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
vaz geçti أَبَى إِبَاءً vaz geçmek
ürküp kaçtı نَفَرَ نِفَارًا ürküp kaçmak
uzak oldu جَمَحَ جِمَاحًا uzak olmak
ürküp kaçtı شَرَدَ شِدَادًا ürküp kaçmak
kaçtı أَبَقَ سَمِرَ kaçmak
Masdarı فَعَلاَنًا vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
dolaştı جَالَ جَوَلاَنًا dolaşmak
etrafın dolaştı طَافَ طَوَفَانًا etrafında dolaşmak
kaynadı غَلَى غَلَيَانًا kaynamak
Masdarı فُعَالًا vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
öksürdü سَعَلَ سُعَالاً öksürmek
ishal oldu مَشَى مُشَاءً ishal olmak
Masdarı فَعِيلاً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
kişnedi صَهَلَ صَهِيلاً kişnemek
anırdı نَهَقَ نَهِيقًا anırmak
göçtü رَحَلَ رَحِيلاً göçmek
yürüdü زَمَلَ زَمِيلاً yürümek
Masdarı فُعُولاً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
oturdu قَعَدَ قُعُودًا oturmak
geçti مَرَّ مُرُورًا geçmek
sabah yaptı غَدَا غُدُوًّا sabah yapmak
oyalandı أَزَحَ أُزُوحًا oyalanmak
Masdarı فُعُولَةً veya فَعَالَةً vezninden gelen sülasi mücerred mazi fiiller
kolay oldu سَهُلَ سُهُولَةً kolay olmak
cömert oldu كَرُمَ كَرَامَةً cömert olmak
güzel oldu حَسُنَ حَسَانَةً güzel olmak
güzel oldu جَمُلَ َمَلةً güzel olmak
zarif oldu ظَرُفَ ظَرَافَةً zarif olmak
sabahladı صَبُحَ صَبَاحَةً sabahlamak

Tablolarda gördüğümüz farklı bablar sülasi mücerred fiiller için mimsiz masdar kalıplarıdır. Kayıt altına alınmayan bablar veya bilindiği halde başka bir babtan da gelebilecek fiiller vardır. Bu konu kıyasi “sistemli” olmadığı için bilakis işitmeye dayalı olduğu için Araplardan duyulup kaydedilenler ortalama bu şekildedir. 

Bu Gün Allah için Ne Yaptın?