İzhar

Kıyasi Amiller

وَ العَامِلُ القِيَاسِيُّ ما يُمْكِنُ أَنْ يُذْكَرَ فى عَمَلِهِ قَاعِدَةٌ كُلِّيَةٌ  مَوْضُوعُهَا غَيْرِ مَخْصُورٍ و لا يَضُرُّهُ كَوْنُ صِيغَتِهِ سَمَاعِيَّةً، نحو؛ كُلُّ صِفَةٍ مُشَبَّهَةٍ تَرْفَعُ الفَاعِلَ و هو تِسْعَةُ

وَ العَامِلُ القِيَاسِيُّ ve kıyasi amil, ما öyle bir şeydir ki; يُمْكِنُ mümkündür, أَنْ يُذْكَرَ zikredilmesi, فى عَمَلِهِ amelinde, amel ettiğini bildirmek konusunda, قَاعِدَةٌ كُلِّيَةٌ külli bir kaide, مَوْضُوعُهَا onun mevzusu, o kaidenin mevzusu, غَيْرِ مَخْصُورٍ gayrı mahsurdur, yani adet altına alınmayandır,

Metnin Toplu Manası; Kıyasi amil; Amel etme hususu, mevzusu birkaç adet veya fertle mahsur olmayan ve külli bir kaide olarak zikredilmesi mümkün olan şeydir.

Kaide-i Külliye; mevzuu fertler sahibi olup, bu fertlerin tamamının irade edildiği bir kaziyyedir. İhbari olan bir kelamdır. Bu kaziyye vasıtasıyla mevzuun altında bulunan fertlerin hükmü bilinmiş olunur. Misal; كُلُّ فَاعِلٌ مَرْفُوعٌ “Her fail merfudur” kelamı, bir kaidedir. Kaziyye-i külliyedir. Mevzuu olan كُلُّ فَاعِلٌ lafzından her bir faile irade edilmiştir. Bu kaziyyenin mahmulü  مَرْفُوعٌ ‘dur.

1 عَاجِزٌ النَّاسُ
حدى اوسط – haddi evsat حدى اصغر – haddi esgar
صغرى – Suğra
النَّاسُ عَاجِزٌ – İnsanlar acizdir
2 فَقِيرٌ عَاجِزٍ وَ كُلُّ
حدى اكبر – haddi ekber حدى اوسط – haddi evsat
كبرى – Kübra
وَ كُلُّ عَاجِزٍ فَقِيرٌ – Her aciz fakirdir
3 فَقِيرٌ النَّاسِ فَكُلُّ
حدى اكبر – haddi ekber حدى اصغر – haddi esgar
محمول – mahmul موضوع – mevzuu
نتيجه – Netice
فَكُلُّ النَّاسِ فَقِيرٌ – Böylece her insan fakirdir.

Kıyas yapalım;و لا يَضُرُّ ve zarar vermez, هُ ona, yani amilin kıyasi olmasına, كَوْنُ olması, صِيغَتِهِ onun sigasının, سَمَاعِيَّةً semai olması. كُلُّ صِفَةٍ مُشَبَّهَةٍ تَرْفَعُ الفَاعِلَ  her sıfat-ı müşebbehe faili raf eder.

1. حَسَنٌ صِفَةٌ مُشَبَّهَةٌ  – hasenun kelimesi sıfat-ı müşebbehedir / Suğra

2. وَ كُلُّ صِفَةٌ مُشَبَّهَةٍ تَرْفَعُ الفَاعِلَ – her sıfat-ı müşebbehe faili raf eder / Kübra

3. فَحَسَنٌ تَرْفَعُ الفَاعِلَ – Böylece حَسَنٌ kelimesi faili raf eder / Netice

Kıyasi Amiller
1. Fiil
2. İsm-i Fail
3. İsm-i Meful
4. Sıfat-ı Müşebbehe
5. İsm-i Tafdil
6. Masdar
7. İsm-i Muzaf
8. İsm-i Mübhem üt-Tam
9. Mâne’l Fiil

About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment

Yazılar