Maksud

Bir Fasıl

فَصْلٌ؛ فِي الْوُجُوهِ ألَّتِى اِشْتَدَّتِ الْحَاجَةُ إِلَى اِخْرَاجِهَا مِنَ الْمَصْدَرِ، وَ هِيَ سِتَّةٌ؛ اَلْمَاضِى وَ الْمُضَارِعُ وَ الْأَمْرُ وَ النَّهْىُ وَ اسْمُ الْفَاعِلِ وَ الْمَفْعُولِ. فَأَمَّا الْمَصْدَرُ؛ فَلاَ يَخْلُو مِنْ أَنْ يَكُونَ مِيمِيًّا أَوْ غَيْرَ مِيمِيًّا، فَإِنْ كَانَ غَيْرَ مِيمِىٍّ فَهُوَ سَمَاعِىٌّ، وَ نَعْنِى بِالسَّمَاعِىِّ أَنَّهُ يَحْفَظُ كُلُّ مَصْدَرٍ عَلَى مَا جَاءَ مِنَ الْعَرَبِ. وَ لاَ يُقَاسُ عَلَيْهِ لِأَنَّهُ لاَ قِيَاسَ لِمَصْدَرِ الثُّلاَثِىِّ وَ مَصْدَرُ غَيْرِ الثُّلاَثِىِّ قِيَاسِىٌّ.



فَصْلٌ bir fasıl; فِي الْوُجُوهِ vecihler hakkındadır; ألَّتِى o vecihler: اِشْتَدَّتِ şiddetli oldu, الْحَاجَةُ ihtiyaç, إِلَى اِخْرَاجِهَا o kelimelerin çıkartılmasına, مِنَ الْمَصْدَرِ masdardan. وَ هِيَ سِتَّة ve o altı tanedir. اَلْمَاضِى mazi fiil, وَ الْمُضَارِعُ ve muzari fiil, وَ الْأَمْرُ ve emir fiili, وَ النَّهْىُ ve nehiy fiili, وَ اسْمُ الْفَاعِلِ ve ism-i fail, وَ الْمَفْعُولِ ve ism-i meful. فَأَمَّا الْمَصْدَرُ masdara gelince; فَلاَ يَخْلُو hali, boş kalmaz, مِنْ أَنْ يَكُون olmaktan, مِيمِيًّا mimli olmaktan, أَوْ غَيْرَ مِيمِيًّ veya mimsiz masdar olmaktan, فَإِنْ كَانَ غَيْرَ مِيمِىٍّ eğer masdar mimsiz olursa; فَهُوَ سَمَاعِىٌّ o masdar semai masdardır. وَ نَعْنِى yani kastediyoruz ki; بِالسَّمَاعِىِّ işitilmeye dayalı olan masdar olur. أَنَّهُ يَحْفَظُ كُلُّ مَصْدَر bu şekilde olan bütün masdarların, عَلَى مَا جَاءَ geldiği üzere, مِنَ الْعَرَبِ araplardan. وَ لاَ يُقَاسُ kıyas yapılmaz, عَلَيْهِ semai masdarlar üzerine, لِأَنَّهُ çünkü semai masdarlar, لاَ قِيَاسَ kıyassızdır, لِمَصْدَرِ الثُّلاَثِىِّ sülasi mücerred fiilin mimsiz masdarı, وَ مَصْدَرُ غَيْرِ الثُّلاَثِىِّ sülasi mücerredin masdarından başka masdar, قِيَاسِىٌّ kıyasidir.



Metnin Toplu Manası; Bu kısım masdardan bir takım kelimelerin çıkartılması hakkında bir fasıldır. Masdardan çıkarılmasına şiddetle ihtiyaç duyun isimler 6 tanedir; Mazi fiil, muzari fiil, emir fiili, nehy fiili, ism-i fail ve ism-i mefuldür. Masdarlar mimli veya mimsiz olmaktan hali değildir. Bir masdar eğer mimsiz masdar olursa semai (işitilmeye dayalı) masdar olur. Semai masdarlar araplardan işitilir ve o şekilde korunur ve asla kıyas yapılmaz. Çünkü sülasi mücerredin masdarı için kıyas söz konusu değildir. Ama sülasi mücerredden hariç başka bir masdar olursa kıyas mümkündür.



About the author

blank

Metehan Uluocak

4 yıllık sarf nahiv bilgsini temin ettikten sonra, zor olan lafızları kolaylaştırıp ve harekeleyip mübtedi kardeşlerimize sunmak niyetine gark oldum. Bu tevessülüm bana böyle bir site hazırlamayı gerektirdi. Tek derdim, sarf nahiv konularının bilinip kuranın müzakereli okunmasıdır. Tek temennim ise sadece bir kere "Allah razı olsun" cümle-i duaiyyesine mazhar olmaktır. Bu dünyada gerisi teferruattır..

Add Comment

Click here to post a comment

Yazılar